Het gereedschap
Goed gereedschap is het halve werk. Belangrijk is een inbussleutelset; een steeksleutelset; een pedaalsleutel; een kettingpons; een punttang; een spakenspanner; bandenlichters; tandwielafnemer; eventueel specifiek gereedschap van Shimano of Campagnolo.

Demontage

• Om overal goed bij te kunnen, gaat de fiets bij mij bijna helemaal uit elkaar. Ik hou het kale frame met trapas, cranks en het balhoofd met vork over. Dus wielen eruit, stuur eraf, zadel eraf, remmen eraf, kabels eraf, ketting eraf, derailleurs eraf, bidonhouders eraf; voorbladen eraf, ketting eraf, pedalen eraf.
• Alle boutjes gaan bij elkaar in een doosje en het leuke is om bij het opbouwen weer het juiste boutje te vinden. Durf je dat niet aan, dan is het handiger om ieder boutje in een apart vakje te doen en daar op te schrijven, waar het van is.
• De binnenremkabels haal ik uit de buitenkabels en uit de remhevels. De remmen sloop ik helemaal.
• De zadelpen gaat van het zadel af.
• Ik haal het achtertandwiel van het achterwiel af en demonteer de complete cassette. De banden haal ik van de wielen af. Als er geen speling op de wielassen zit, laat ik die zitten. Voel je tijdens het draaien van het wiel een onvolkomenheid, dan kun je de wielassen ook nog demonteren en de kogels bekijken. Als het wiellagers zijn, kun je misschien twee nieuwe lagers monteren.
• Als je beschikt over specifiek gereedschap kun je overwegen om ook de cranks, de trapas en het balhoofd te demonteren. Het monteren vereist echter wel wat vakmanschap, want de afstelling luistert heel precies. Een millimeter speling kan overmatige slijtage tot gevolg hebben.

Schoonmaken

• Het frame maak ik schoon met een sopje. Na het droogmaken doe ik er autowas op en poets het frame op als een spiegel. Ieder onderdeeltje neem ik ter hand en poets dit met een droge doek op.
• De wielen worden schoongemaakt en tijdens het oppoetsen van de spaken bevoel ik de spanning. Zit er een losse spaak tussen, dan kun je deze met een spakenspanner zelf bijspannen. Een lichte slinger in het wiel kun je zelf corrigeren met de spakenspanner.

Ketting

• De ketting demonteer ik met een kettingpons en vlij 'm in een bak terpentine of een andere ontvetter. Even flink doorhaspelen met een oude tandenborstel en een dag of wat onder de vloeistof laten staan. Daarna uit de terpentine halen, met water afspoelen en goed droog maken met een doek. Ik pak dan die oude tandenborstel weer ter hand en ga schakeltje voor schakeltje na of er nog vuil tussen zit. Een pijpenrager kan ook zijn diensten bewijzen. Daarna hang ik de ketting op en bespuit 'm met Teflonspray.

Tandwielen

• Er zijn Shimano-tandwielcassettes die helemaal uit elkaar kunnen. Althans de tandwielen kunnen er af en dan kun je alles perfect schoon maken. Vaak zijn het ook blokken tandwielen en die zijn moeilijker schoon te maken. Maar als je tijdens het fietsseizoen elke week je fiets hebt schoongemaakt en daarbij de tandwielen niet vergeten bent, valt het meestal nog wel mee. Met de zijkant van een poetslap kun je aardig tussen de tandwielen wroeten.

Derailleurs

• Van de achterderailleur kun je met een inbussleutel de wieltjes los maken. Deze wieltjes hebben plaatjes en een asje. Als je dat goed hebt schoongemaakt, licht oliën en weer terug zetten. De stelschroeven van de derailleur kunnen er uit gedraaid worden. Daar zit meestal aangekoekt vuil in. Wat los kan, moet los en anders moet je wroeten met een tandenborstel en een lap. Maar schoon zal-t-ie, die meesterlijke uitvinding. De draaiende delen moet je licht oliën. Hetzelfde geldt voor de voorderailleur. Wat los kan, moet je los maken, schoon maken en voorzien van olie of vaseline.

Montage

• Dan komt het leukste werk, je fiets weer opbouwen. Alles glimt en is weer als nieuw. Ik doe eerst de wielen in het frame en daarna het zadel en het stuur.
• Vervolgens worden er nieuwe binnenremkabels ingevoerd, eventueel nieuwe remblokken er op gemonteerd en kan het afstellen van de remmen beginnen. Je knijpt met een hand de rem in en trekt met de andere hand (eventueel met behulp van een punttang) de binnenkabel strak door het oogje. Dan het moertje aandraaien en klaar is kees. Met de draaischroef kun je de rem nog wat strakker of losser afstellen. De te lange binnenkabel afknippen met een kniptang en het einde voorzien van een metalen kabeluiteinde. Die kun je aanknijpen met de punttang.
• Ditzelfde geldt voor de derailleurs. De nieuwe kabels door de kabelgeleiders trekken, met een punttang aantrekken en het moertje aandraaien. Met de draaischroeven worden de derailleurs afgesteld. Dat kun je pas doen, nadat de voorbladen en de ketting zijn gemonteerd.
• Voor het afstellen van de voorderailleur zet je de ketting op het kleinste voorblad en grootste cassettetandwiel. Als de ketting in die stand helemaal vrij loopt is de afstelling goed. Als de ketting niet vrij loopt gebruik je het binnenste schroefje op de voorderailleur om dit af te stellen. Schakel daarna naar het grootste voorblad en het kleinste achtertandwiel. Het buitenste schroefje is er om deze stand af te stellen. Bij de kabelgeleider zit een draaischroef, die je met de hand kunt gebruiken om de kabel van de voorderailleur wat strakker of losser te zetten. Dit is om exact per klik te kunnen schakelen. Je bent er even mee bezig, maar het lukt uiteindelijk wel.
• De achterderailleur kun je met de hand afstellen met een draaischroef op de derailleur zelf. Hiermee kun je de kabel strakker of losser zetten, zodat de ketting per klik zonder haperingen over het tandwiel loopt. De afstelling van de achterderailleur gebeurt door de ketting op het middelste voorblad te leggen en achter op het kleinste tandwiel. De achterderailleur moet dan precies onder het tandwiel hangen en dit kun je afstellen met het bovenste schroefje op de derailleur. Daarna schakel je naar het grootste achtertandwiel en die stand kun je afstellen met het onderste schroefje. De ketting mag in geen geval van het grootste tandwiel aflopen en tegen de spaken aankomen. Voor iedere schakelstand geldt, dat de ketting een zacht snorrend geluid moet maken. Dat klinkt als muziek in de oren en het zaakje loopt dan goed.
• Tot slot voorzie ik het stuur van een nieuw stuurlint en mijn fietsie staat weer te pronken en te trappelen om weer de weg op te mogen.

Succes,
Ruud Kooring